3 Tháng Một, 2021

NHƯỢC THỊ CÓ THỂ ĐIỀU TRỊ NẾU PHÁT HIỆN SỚM


Nhược thị là khi thị lực ở một hoặc cả hai mắt không phát triển bình thường trong thời kì trẻ nhỏ. Đôi khi nó được gọi là “mắt lười”. Nhược thị là một vấn đề phổ biến ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Tỷ lệ mắc nhược thị trên toàn thế giới là khoảng 1-5% dân số. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính có 19 triệu trẻ em dưới 15 tuổi bị khiếm thị, trong đó, 12 triệu người bị khiếm thị do tật khúc xạ và nhược thị chưa được điều chỉnh.

 

  1. NHƯỢC THỊ LÀ GÌ

Nhược thị (hay còn gọi là mắt lười) được định nghĩa về mặt lâm sàng là việc suy giảm thị lực ở một hoặc cả hai mắt, gây ra bởi sự tương tác bất thường giữa hai mắt trong giai đoạn phát triển thị giác quan trọng, cụ thể là trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Học viện Nhãn khoa Hoa Kỳ (AAO) đánh giá nhược thị là sự chênh lệch thị lực từ hai hàng trở lên giữa hai mắt trong bảng thị lực (không chỉ định cụ thể loại bảng thị lực nào) hoặc thị lực kém hơn hoặc bằng 20/30 (tương đương với 6/10) với kính chỉnh tối đa.

  1. NGUYÊN NHÂN NHƯỢC THỊ

Mắt sẽ truyền tín hiệu về não để xử lý dần dần hoàn thiện chức năng thị giác hai mắt. Bất cứ nguyên nhân nào gây cản trở đến sự nhìn rõ của một trong hai mắt hoặc có sự tương tác bất thường giữa hai mắt trong giai đoạn phát triển có thể gây thị lực kém hay nhược thị. Nguyên nhân chính dẫn đến nhược thị bao gồm:

  • Tật khúc xạ (đặc biệt là bất đồng khúc xạ)

Tật khúc xạ có thể gây ra nhược thị do giảm chất lượng tín hiệu thần kinh đến từ một hoặc cả hai mắt. Đa phần nhược thị gây ra do sự chênh lệch khúc xạ giữa hai mắt, ví dụ: một mắt có độ cận thị hay viễn thị đáng kể, trong khi mắt kia không có. Bất đồng khúc xạ là một yếu tố sinh nhược thị mạnh bởi vì gây nên sự cạnh tranh tín hiệu giữa hai mắt. Mắt có tật khúc xạ nhẹ hơn sẽ nhìn rõ và điều khiển vỏ não nhiều hơn mắt nhìn mờ khiến mắt nhìn mờ trở thành mắt nhược thị.

  • Lác/lé

Đây là nguyên nhân có thể gây ra nhược thị bằng cách làm cho vỏ não dập tắt hình ảnh của một mắt để tránh nhìn hai hình. Ức chế lâu dài tín hiệu từ một mắt sẽ làm yếu các kết nối thần kinh từ mắt đó tới vỏ não gây ra nhược thị.

Ngoài ra, các bất thường khác cản trở thị giác (sụp mi, đục thể thủy tinh bẩm sinh, rung giật nhãn cầu…) ở trẻ nhỏ cũng có thể gây ra nhược thị. Điều trị sớm và kịp thời là cần thiết để cho phép sự phát triển thị giác bình thường ở trẻ em.

  1. CHẨN ĐOÁN NHƯỢC THỊ

Con bạn có thể không nhận thấy thị lực mắt này tốt hơn mắt kia. Và bạn có thể cũng không nhận ra điều đó, trừ khi con bạn bị lé hoặc các vấn đề khác của mắt mà bạn có thể nhận ra được.

Các bác sĩ mắt chẩn đoán nhược thị bằng cách kiểm tra xem thị lực giữa hai mắt có khác biệt hay không. Để kiểm tra thị lực của trẻ sơ sinh hay trẻ nhỏ, bác sĩ mắt có thể che mắt từng mắt của trẻ và quan sát xem chúng có thể nhìn theo vật chuyển động như thế nào. Bác sĩ cũng có thể xem trẻ phản ứng như thế nào khi một mắt được che lại. Nếu một mắt bị nhược thị và mắt kia bị che lại thì trẻ có thể cố gắng nhìn lên trên hoặc dưới miếng che, kéo miếng che ra hoặc khóc.

Bác sĩ nhãn khoa sẽ khám mắt một cách tổng thể, tìm kiếm các vấn đề khác ở mắt có thể ảnh hưởng đến thị lực.

Thị lực kém ở một mắt không phải lúc nào cũng có nghĩa là trẻ bị nhược thị. Trong một số trường hợp, đeo kính để điều chỉnh tật khúc xa ở một mắt có thể cải thiện thị lực.

  • Khi nào nên kiểm tra thị lực của trẻ?

Tất cả trẻ em nên được khám bác sĩ nhi khoa, bác sĩ gia đình hoặc bác sĩ nhãn khoa trước 4 tuổi. Nếu có tiền sử gia đình về bệnh mắt nhìn lệch, đục thủy tinh thể trẻ em hoặc các bệnh mắt nghiêm trọng khác, bác sĩ nhãn khoa nên kiểm tra mắt của trẻ từ thời kì sơ sinh.

Hầu hết các bác sĩ kiểm tra thị lực như một phần của việc kiểm tra sức khỏe của trẻ. Nếu họ phát hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường gì của mắt, họ có thể gửi trẻ đến một bác sĩ nhãn khoa để thăm khám thêm.

  1. HƯỚNG ĐIỀU TRỊ

Bệnh nhược thị thường được điều trị bằng cách khuyến khích trẻ sử dụng mắt yếu hơn. Điều này có thể được thực hiện bằng cách đặt một miếng che trên mắt tốt hơn của đứa trẻ. Một cách khác là làm cho thị lực của mắt tốt hơn bị mờ đi bằng sử dụng một loại thuốc nhỏ chuyên dụng. Hoặc trẻ có thể đeo kính với tròng kính có tác dụng làm mờ đi hình ảnh trong mắt đó.

Có thể mất vài tuần đến vài tháng để thị lực trở nên tốt hơn trên mắt yếu hơn. Một khi trẻ đã có thị lực tốt hơn ở mắt đó, trẻ cần che mắt một khoảng thời gian trong ngày trong một vài năm. Điều này giúp cho giữ thị lực của trẻ tốt hơn.

Trong một số trường hợp, bác sĩ nhãn khoa sẽ đề nghị phẫu thuật để khắc phục các vấn đề về mắt gây ra nhược thị. Sau khi phẫu thuật, đứa trẻ có thể cần phải đeo miếng che hoặc che bên mắt tốt hơn cho đến khi mắt của trẻ được cải thiện.

Có thể ngăn ngừa mất thị lực do nhược thị. Nhưng điều trị chỉ có hiệu quả nếu trẻ chỉ sử dụng mắt yếu hơn để nhìn. Trẻ em không thích đeo miếng che mắt hoặc làm mắt mờ đi. Tuy nhiên, bạn cần giúp con mình làm những gì tốt nhất cho trẻ.